Aandelen, RSU's en equity bij ontslag

Equity bij ontslag door reorganisatie

Veel werknemers — vooral bij internationale en beursgenoteerde werkgevers — ontvangen een deel van hun beloning in de vorm van aandelen, RSU's (Restricted Stock Units), stock options of andere vormen van equity. Bij ontslag door een reorganisatie kan dit tot complexe situaties leiden.

Het vestingschema van uw equity wordt bij ontslag doorgaans verstoord. Veel planreglementen bevatten bepalingen over wat er gebeurt als het dienstverband eindigt: een onderscheid tussen 'good leaver' en 'bad leaver', versnelde vesting of juist verval van nog niet geveste aandelen. Bij ontslag door een reorganisatie — waarbij het initiatief bij de werkgever ligt — bestaat er regelmatig ruimte om te onderhandelen over gunstigere voorwaarden.

De waarde van uw equity kan aanzienlijk zijn en verdient daarom bijzondere aandacht in de onderhandeling over de vaststellingsovereenkomst. Het is van belang om het planreglement zorgvuldig te bestuderen en te bepalen welke aanspraken u heeft en welke voorwaarden onderhandelbaar zijn.

Veelvoorkomende equity-kwesties bij reorganisatie

Verval van nog niet geveste RSU's bij ontslag
Stock options die niet meer kunnen worden uitgeoefend
Bad leaver-bepalingen die onevenredig uitpakken
Onduidelijkheid over de vestingdatum en het vestingschema
Aandelen die op de uitbetalingsdatum nog niet vrij verhandelbaar zijn
Fiscale gevolgen van versnelde vesting
Cross-border belastingvraagstukken bij internationale werknemers

Typen equity en wat er geldt bij ontslag

RSU's (Restricted Stock Units)

RSU's zijn toezeggingen van aandelen die op een toekomstige datum worden toegekend ('vesten') als aan bepaalde voorwaarden is voldaan — doorgaans het in dienst zijn op de vestingdatum. Bij ontslag vervallen niet-geveste RSU's vaak op grond van het planreglement. Bij een reorganisatie kan echter worden betoogd dat het onredelijk is om RSU's te laten vervallen als het ontslag op initiatief van de werkgever plaatsvindt. In de vaststellingsovereenkomst kan worden onderhandeld over versnelde vesting of compensatie voor het verlies van toekomstige RSU's.

Stock options

Stock options geven u het recht om aandelen te kopen tegen een vooraf vastgestelde prijs. Veel optieplannen bepalen dat de uitoefenperiode na beëindiging van het dienstverband beperkt wordt: u moet de opties binnen een korte termijn na het einde van het dienstverband uitoefenen, of het recht vervalt. In de onderhandeling kan worden afgesproken dat de uitoefenperiode wordt verlengd, zodat u meer tijd heeft om de opties uit te oefenen op een gunstig moment.

Aandelenparticipatie en phantom shares

Sommige werkgevers bieden aandelenparticipatieplannen of phantom shares aan. Phantom shares zijn virtuele aandelen die geen werkelijk eigendom geven, maar recht op een uitbetaling gerelateerd aan de waarde van het aandeel. Bij ontslag hangt het recht op uitbetaling af van de planvoorwaarden. Bij een reorganisatie kan worden onderhandeld over een uitkering bij vertrek, vooral als de phantom shares zijn toegekend als onderdeel van uw beloningspakket.

Aandelenkoopplannen (ESPP)

Employee Stock Purchase Plans (ESPP) geven u de mogelijkheid om met korting aandelen te kopen. Bij ontslag eindigt doorgaans uw deelname aan het plan. Eventueel opgebouwde bijdragen die nog niet zijn omgezet in aandelen, worden terugbetaald. Het is van belang om te controleren of er nog openstaande aankopen zijn en hoe deze worden afgehandeld.

Good leaver en bad leaver

Wat zijn leaver-bepalingen?

Veel equity-planreglementen maken onderscheid tussen een 'good leaver' en een 'bad leaver'. De exacte definitie van good leaver en bad leaver volgt uit het toepasselijke planreglement. Doorgaans is een good leaver iemand die het bedrijf verlaat vanwege omstandigheden buiten zijn schuld. Een bad leaver is iemand die vertrekt door eigen toedoen, bijvoorbeeld door ontslag op staande voet of vrijwillig vertrek.

De classificatie als good of bad leaver heeft verstrekkende financiële gevolgen. Een good leaver behoudt doorgaans (een deel van) zijn geveste aandelen en kan in aanmerking komen voor versnelde vesting. Een bad leaver verliest in veel gevallen alle niet-geveste aandelen en kan verplicht zijn om geveste aandelen tegen nominale waarde terug te verkopen.

Bij reorganisatieontslag wordt een werknemer in veel regelingen als good leaver behandeld, maar dit hangt af van het toepasselijke planreglement. Het is essentieel om dit te verifiëren en de classificatie expliciet vast te leggen in de vaststellingsovereenkomst. In de praktijk ontstaat regelmatig discussie over de kwalificatie als good of bad leaver of om het planreglement zodanig uit te leggen dat u toch als bad leaver wordt gekwalificeerd.

Kunnen leaver-bepalingen worden aangevochten?

Wanneer Nederlands recht van toepassing is, zijn leaver-bepalingen in beginsel afdwingbaar, maar onderworpen aan redelijkheid en billijkheid (artikel 6:248 lid 2 BW). Als een bad leaver-bepaling onevenredig uitpakt — bijvoorbeeld doordat een werknemer die buiten zijn schuld wordt ontslagen al zijn aandelen verliest — kan de rechter de bepaling buiten toepassing laten.

Rechters beoordelen of de leaver-bepaling proportioneel is in verhouding tot de omstandigheden. Relevante factoren zijn: wie het initiatief tot beëindiging nam, de reden van het ontslag, de waarde van de aandelen, de duur van het dienstverband en de vraag of de werknemer een reëel alternatief had.

In de praktijk is het effectiever om de leaver-kwestie mee te nemen in de onderhandeling over de vaststellingsovereenkomst dan om een gerechtelijke procedure te starten. Bij reorganisaties bestaat regelmatig ruimte om afspraken te maken over de good leaver-status en eventueel versnelde vesting.

Fiscale aspecten van equity bij ontslag

De fiscale behandeling van equity bij ontslag is complex en hangt af van het type equity en het moment van vesting of uitoefening.

RSU's: Belasting is verschuldigd op het moment van vesting, niet op het moment van toekenning. De waarde van de aandelen op de vestingdatum wordt belast als loon in Box 1. Als de vesting wordt versneld als onderdeel van de vaststellingsovereenkomst, is de belasting verschuldigd op het moment van versnelde vesting.

Stock options: De fiscale behandeling van stock options hangt af van de structuur van het plan en het moment waarop de aandelen verhandelbaar worden. Bij aandelenopties kan belasting verschuldigd zijn op het moment van uitoefening of verhandelbaarheid.

30%-regeling: Als u als internationale werknemer de 30%-regeling heeft, kan het voordelig zijn om de vesting te laten plaatsvinden terwijl de regeling nog van kracht is. Na afloop van de 30%-regeling vervalt het fiscale voordeel van deze regeling.

Cross-border belasting: Voor internationale werknemers die Nederland verlaten na ontslag, gelden specifieke regels voor de verdeling van de heffingsbevoegdheid over equity-inkomsten. Als u in meerdere landen heeft gewerkt tijdens de vestingperiode, wordt de heffingsbevoegdheid vaak verdeeld op basis van de werkperiode per land en toepasselijke belastingverdragen. Dit is een complex fiscaal vraagstuk dat gespecialiseerd advies vereist.

Equity en de transitievergoeding

Equity-inkomsten worden niet standaard meegeteld bij de berekening van de transitievergoeding. De transitievergoeding wordt berekend op basis van het bruto maandsalaris, inclusief vaste looncomponenten en het gemiddelde van variabele beloning over drie jaar. Of geveste RSU's of uitgeoefende stock options als variabele beloning meetellen, hangt af van de specifieke omstandigheden en de wijze waarop de equity is toegekend. Als de rechter vaststelt dat de werkgever ernstig verwijtbaar heeft gehandeld, kan het verlies van equity worden meegewogen bij het toekennen van een billijke vergoeding.

Equity in de vaststellingsovereenkomst

Het is essentieel dat de equity-kwestie expliciet wordt geregeld in de vaststellingsovereenkomst. De volgende punten moeten worden geadresseerd:

Bevestiging van uw good leaver-status
Versnelde vesting van (een deel van) de nog niet geveste RSU's
Verlenging van de uitoefenperiode voor stock options
Compensatie voor het verlies van toekomstige equity
Timing van de vesting in relatie tot de 30%-regeling
Uitzondering van equity-aanspraken van de finale kwijting

De waarde van uw equity kan een substantieel deel van uw totale beloning uitmaken. Het laten vervallen van deze aanspraken zonder onderhandeling kan een aanzienlijk financieel nadeel opleveren. ReorgLegal analyseert uw planreglement en neemt de equity-kwestie mee in de onderhandeling over uw vertrekregeling.