Het sociaal plan bij reorganisatie
Een sociaal plan bepaalt vaak wat u bij een reorganisatie meekrijgt: uw vergoeding, begeleiding naar ander werk en de voorwaarden waaronder u vertrekt. Of het plan u bindt en of er meer in zit, is niet altijd wat het lijkt.
Wat is een sociaal plan?
Een sociaal plan is een pakket afspraken over de gevolgen van een reorganisatie voor werknemers. Het regelt bijvoorbeeld de vergoeding, de begeleiding naar ander werk en de volgorde waarin functies vervallen.
Geen wettelijke verplichting
Uw werkgever is niet wettelijk verplicht om een sociaal plan op te stellen. In veel grotere reorganisaties gebeurt het wel, omdat er dan met vakbonden of de ondernemingsraad wordt onderhandeld over de gevolgen.
Is er geen sociaal plan, dan valt u terug op uw wettelijke rechten, zoals de transitievergoeding en de herplaatsingsplicht van uw werkgever.
Wie sluit het af?
Een sociaal plan wordt vaak overeengekomen met vakbonden. Daarnaast kan een werkgever afspraken maken met de ondernemingsraad of zelf een sociaal plan opstellen. Wie aan tafel zat, bepaalt in belangrijke mate of het plan u persoonlijk bindt. Dat verschil bespreken wij verderop.
In het kort
- Regelt vergoeding, begeleiding en voorwaarden bij een reorganisatie
- Niet wettelijk verplicht, maar gebruikelijk bij grotere reorganisaties
- Gesloten met vakbonden en/of de ondernemingsraad
- Of u eraan gebonden bent, hangt af van wie het afsloot
- Vaak een uitgangspunt, niet altijd het maximum
- Laat toetsen wat er in uw geval mogelijk is voordat u tekent
Wat er in een sociaal plan staat
De inhoud verschilt per plan. De volgende onderdelen komen vaak terug en bepalen samen wat uw vertrek u oplevert.
Vergoeding
Meestal een beëindigingsvergoeding, vaak berekend als een factor boven op de wettelijke transitievergoeding. De hoogte en de berekening verschillen sterk per plan.
Van werk naar werk
Begeleiding naar ander werk, zoals outplacement, een scholingsbudget of hulp bij het vinden van een passende functie binnen of buiten het bedrijf.
Vrijwillig vertrek
Een vrijwillige vertrekregeling, of een plaatsmakersregeling waarbij u vrijwillig plaatsmaakt voor een boventallige collega. Die kunnen aantrekkelijk lijken, maar de vergoeding is soms lager en de gevolgen voor een eventuele WW-uitkering verdienen aandacht.
Hardheidsclausule
Een hardheidsclausule maakt het mogelijk om in uitzonderlijke persoonlijke situaties van het sociaal plan af te wijken. Vaak is er ook een advies- of bezwaarcommissie waar u uw situatie kunt voorleggen.
Bent u gebonden aan het sociaal plan?
Dit is de belangrijkste vraag, en het antwoord bepaalt uw onderhandelingsruimte. Of een sociaal plan u bindt, hangt af van wie het heeft afgesloten en van uw eigen situatie.
Afgesloten met vakbonden
Is het plan met een of meer vakbonden overeengekomen, dan kan het de status van een cao hebben. Bent u lid van een betrokken vakbond, dan werkt het in beginsel rechtstreeks door. Ook als u geen lid bent, kunt u eraan gebonden zijn, bijvoorbeeld via een verwijzing naar de cao in uw arbeidsovereenkomst (een incorporatiebeding), een algemeen verbindend verklaarde regeling of andere contractuele afspraken.
Afgesloten met de ondernemingsraad
Is het plan alleen met de ondernemingsraad afgesproken of eenzijdig door uw werkgever opgesteld, dan bindt het u in beginsel niet automatisch. De ondernemingsraad kan niet namens u afspraken over uw arbeidsvoorwaarden vastleggen. U legt uw vertrek dan zelf vast in een vaststellingsovereenkomst, en daarover kunt u onderhandelen.
Ook een plan waaraan u niet formeel gebonden bent, kan onder omstandigheden meewegen. Of er ruimte is voor een betere regeling, hangt af van uw situatie. Juist daarom loont het om dit te laten beoordelen voordat u iets ondertekent.
Waarom dit uitmaakt
- Gebonden aan een cao: minder ruimte, maar wel duidelijke rechten
- Niet gebonden: u tekent zelf, dus vaak meer ruimte om te onderhandelen
- Veel werknemers denken onterecht dat zij zonder meer verplicht zijn akkoord te gaan
- Een hardheidsclausule kan ook binnen een bindend plan ruimte geven
- Laat eerst vaststellen of en hoe u gebonden bent
Een sociaal plan is vaak een bodem, geen plafond
Het bedrag uit het plan is niet altijd het maximum, en kan onder voorwaarden afwijken van de wettelijke transitievergoeding. Beide kanten verdienen controle.
Uw wettelijke transitievergoeding
Bij een ontslag om bedrijfseconomische redenen heeft u in beginsel recht op de wettelijke transitievergoeding (artikel 7:673 BW). Een sociaal plan biedt daar vaak iets boven op, bijvoorbeeld een extra factor, van-werk-naar-werk-begeleiding of een scholingsbudget.
Let op de vervanging van de transitievergoeding
Een sociaal plan dat als cao geldt, mag onder voorwaarden een andere voorziening in de plaats stellen van de wettelijke transitievergoeding (artikel 7:673b BW). Die voorziening hoeft sinds 1 januari 2020 niet gelijk te zijn aan het bedrag van de transitievergoeding, en de waarde van bijvoorbeeld begeleiding of scholing kan worden verrekend. Het is daarom niet vanzelfsprekend dat u het volledige bedrag ontvangt waar u zonder plan recht op zou hebben.
Ruimte voor een betere regeling
Bent u niet dwingend aan het plan gebonden, dan kan er ruimte zijn om een betere individuele regeling af te spreken. En ook binnen een bindend plan kan een hardheidsclausule uitkomst bieden wanneer uw situatie bijzonder is, bijvoorbeeld door ziekte, zorgtaken of uw positie op de arbeidsmarkt.
Waar winst te halen is
- Klopt de berekening van uw vergoeding met uw dienstjaren en salaris?
- Is de transitievergoeding rechtsgeldig vervangen door een andere voorziening?
- Is de begeleiding concreet, of blijft het bij een belofte?
- Past de vrijwillige regeling wel bij uw situatie en uw WW?
- Kunt u een beroep doen op de hardheidsclausule?
Wat u nu kunt doen
Krijgt u met een sociaal plan te maken, dan is het verstandig om onderstaande stappen te zetten voordat u iets ondertekent. Hoe eerder u uw positie kent, hoe meer ruimte er is.
- Vraag om de volledige tekst van het sociaal plan en de bijlagen
- Ga na met wie het is afgesloten en of u er dwingend aan gebonden bent
- Controleer de berekening van uw vergoeding aan de hand van uw dienstjaren en salaris
- Kijk of de begeleiding, scholing en opzegtermijn concreet zijn vastgelegd
- Onderteken geen vaststellingsovereenkomst zonder het plan en uw eigen situatie te laten toetsen
Wij beoordelen of het sociaal plan op u van toepassing is, of u krijgt waar u recht op heeft en of er ruimte is voor een betere regeling. Gaat het om een grotere reorganisatie die onder de regels voor collectief ontslag valt, dan kijken wij ook naar de afspiegeling en de herplaatsing. Neem gerust contact met ons op om uw situatie te bespreken.
Veelgestelde vragen
Moet ik het sociaal plan tekenen?
Niet zonder meer. Vaak legt u uw vertrek pas vast in een vaststellingsovereenkomst, en die kunt u laten toetsen. Of u aan het plan gebonden bent, hangt af van wie het afsloot.
Kan ik meer krijgen dan het plan biedt?
Dat kan, afhankelijk van uw situatie en of u dwingend gebonden bent. Een hardheidsclausule of een individuele afspraak kan ruimte geven.
Krijg ik naast het plan ook de transitievergoeding?
Dat hangt af van de inhoud van het sociaal plan. Meestal is de vergoeding uit het plan mede bedoeld als transitievergoeding, en een als cao geldend plan mag daar onder voorwaarden een andere voorziening voor in de plaats stellen. Controle loont.
Wat als er geen sociaal plan is?
Dan gelden uw wettelijke rechten, zoals de transitievergoeding, de herplaatsingsplicht en de regels bij collectief ontslag.
Vaststellingsovereenkomst ontvangen? Laat hem gratis controleren.
Upload uw overeenkomst en wij beoordelen uw situatie gratis en vrijblijvend. Op werkdagen nemen wij binnen 1 uur contact met u op. De juridische kosten worden doorgaans vergoed door uw werkgever.
Start gratis check